Topraksız Tarım
Birleşmiş Milletler Tarım ve Gıda Örgütü'nün raporları yıllardır aynı gerçeğe işaret ediyor: " Gelecekte insanoğlunun en temel sorunu, azalan tarım topraklarına karşın artan nüfusu doyurnak olacak."
Bu kötümser senaryoya, yeni tarım teknolojileriyle karşı koymaya çalışan insanoğlunun bulduğu çözümlerden birisi de, toprağı tamamen devre dışı bırakan "Topraksız tarım kültürü"dür.
İlk kez 1930 yılında İngiltere'de Kaliforniya Üniversitesi'nden Profesör Dr. Wiliam Gericke tarafından uygulanan bu yöntem, bugün özellikle gelişmişülkelerde yaygınlaşmış durumda. Hollanda ve Belçika'daki seraların yüzde 95'inde topraksız tarım yapılıyor. Türkiye'de ise varolan seraların sadece binde biri bu gelişmiş teknolojiyi kullanıyor.
Çorak arazide tarım
Topraksız tarımın sunduğu pek çok avantaj var.
Bu teknikte verimli toprağa ihtiyaç duyulmuyor. Zira, bitkinin ihtiyacı olan gıda maddeleri hem sulama suyu ile hem de yapraktan verilebiliyor. Bundan dolayıda çorak arazide bile ürün yetiştirilebiliyor. Bu yöntemde toprak yerine; su, perlit ya da kaya yünü gibi volkanik materyallerden yaralanılıyor. Hiçbir içerii olmayan tamamen nötr diyebileceğimiz bu maddelerin tek işlevi bitki kökünün su tutmasını sağlamak. Dolayısıyla çok verimsiz alanlarda bile rahatça tarım yapılabiliyor. Diğer bir avantajı, hormon benzeri kimyasallara ihtiyaç duyulmamasıdır. Toprak kullanılmadığı için toprak kökenli hastalıkların yol açtığı riskler bu yöntemin kullanıldığı seralara giremiyor. Ayrıca nadasa ve münavebeye de gerek kalmıyor. Üstelik de normal tarıma göre 2, hatta 3 kat verim artışı sağlanıyor.
Geleneksel tarıma göre pek çok avantaj sunmasına karşın, yatırım maliyetinin çok yüksek oluşu topraksıza olan ilgiyi sınırlıyor. Topraksız tarımı ancak bilgisayar kontrollü modern seralarda yapabiliyorsunuz. Bu tarz modern bir seranın metrekare maliyeti, yapılan seraya göre değişmekle birlikte ortalam 50 Euro'yu buluyor. Ancak elde edilen yüksek verim sayesinde kuruluş maliyetini 3-4 yıl içerisinde çıkarmak mümkün olabiliyor.
Maliyet yüksekliğinin nedenleri
Türkiye'deki seraların pek çoğu aslında sera değil. Bunların büyük bölümü örtü altı üretim yapan derme çatma işletmeler. Topraksız tarım için modern sera gerekiyor. Bu tür seraların inşasında kullanılan malzemelerin çoğu ise Türkiye'de üretilmiyor. İthal etmek zorundasınız. Buda ilk yatırım maliyetini yükseltiyor. Diğer yandan bitkilerin gereksinim duyduğu gıda maddeleri, topraksız tarımda damlama sulama yöntemiyle bitkiye aktarılıyor. Bu sistemin bilgisayar kontrollü olması gerekiyor. Hatta seranın ısınması, nem, buhar düzeyi de bilgisayar kontrolü ile yapılır. Tüm bunlar maliyet demektir. Aynı zamanda bir bilgi birikimi gerektirir. Bu nedenle Hollanda ve Belçika gibi gelişmiş ülkelerin seraları yüzde 95 topraksız üretim yaparken, Türkiye'de bu oran binde bir düzeyinde kalıyor.
(Hasad dergisi Mayıs 2006 sayısından alıntı yapılmıştır)